1) апякун выступае ў абарону правоў і інтарэсаў свайго падапечнага ў адносінах з любымі асобамі, у тым ліку ў судах, без спецыяльнага паўнамоцтва (артыкул 34 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь, частка 4 артыкула 59 Грамадзянскага працэсуальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь) на падставе дакумента, які сведчыць яго прызначэнне ў якасці апекуна (рашэнні аб прызначэнні або пасведчанні апекуна);
2) апякун здзяйсняе ад імя недзеяздольнага і ў яго інтарэсах усе неабходныя здзелкі (частка 2 артыкула 32 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь);
3) апякун клапаціцца аб утрыманні сваіх падапечных, аб забеспячэнні іх бытавым доглядам: арганізацыя асабістай гігіены, харчавання, уборка памяшканняў, адплата камунальных паслуг, аплата падаткаў і г.д.;
4) калі падставы, у сілу якіх грамадзянін быў прызнаны недзеяздольным, адпалі, апякун абавязаны хадайнічаць перад судом аб прызнанні падапечнага дзеяздольным і аб зняцці з яго апекі;
5) калі хворы знаходзіцца дома, апякун павінен сачыць за тым, каб у адносінах да яго рэгулярна ажыццяўлялася дыспансернае назіранне ў лячэбных установах, каб падапечны выконваў усе патрабаванні ўрача, а пры неабходнасці быў змешчаны на стацыянарнае лячэнне;
6) калі хворы знаходзіцца ў стацыянары, апякун павінен перыядычна наведваць яго, сачыць за захаванасцю і зместам яго жылля;
7) абавязаны сачыць за тым, каб сам падапечны не парушаў чужых правоў і інтарэсаў;
8) апякун мае права і абавязаны: падаваць заявы аб выплаце належных падапечнаму пенсій, дапамог; падаваць іскі ў суд аб спагнанні аліментаў з асоб, абавязаных па законе ўтрымліваць падапечнага, аб прызнанні права ўласнасці, аб запатрабаванні яго маёмасці з чужога незаконнага валодання, аб усяленні падапечнага, аб высяленні асоб, якія не маюць права пражываць у жылым памяшканні падапечнага; прад'яўляць патрабаванні аб кампенсацыі шкоды, прычыненай здароўю падапечнага або яго маёмасці, аб кампенсацыі маральнай шкоды, падаваць заявы аб прадастаўленні падапечнаму жылога памяшкання і іншыя;
9) апякун абавязаны своечасова паведамляць, орган апекі і папячыцельства аб фактах і зменах, якія тычацца падапечнага і апекуна (месцы пражывання, рэгістрацыі, нумары тэлефона, замене дакументаў і г.д.), з прадастаўленнем пацвярджаючых дакументаў;
10) расходаваць даходы падапечнага апякун абавязаны выключна ў інтарэсах падапечнага. Апякун не мае права без папярэдняга дазволу органа апекі і папячыцельства здзяйсняць здзелкі па адчужэнні, у тым ліку абмену або дарэння маёмасці падапечнага, здачы яго ў наём (у арэнду), у бязвыплатнае карыстанне або ў заклад, здзелкі, якія цягнуць адмову ад прыналежных падапечнаму правоў, раздзел яго маёмасці або выдзел з яе доляй, а таксама любыя іншыя здзелкі, якія цягнуць памяншэнне маёмасці падапечнага (артыкул 35 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь). Згода органа апекі спатрэбіцца таксама на адчужэнне жылога памяшкання ўласніка, у якім пражывае член яго сям'і, які знаходзіцца пад апекай, калі пры гэтым закранаюцца яго правы і ахоўныя законам інтарэсы;
11) не дапускаецца дарэнне ад імя недзеяздольных іх апекунам, за выключэннем звычайных падарункаў, кошт якіх не перавышае пяціразовага памеру базавай велічыні. Апякун, яго муж і блізкія сваякі не маюць права здзяйсняць здзелкі з падапечным, за выключэннем перадачы маёмасці падапечнаму ў якасці дарунка або ў бязвыплатнае карыстанне, а таксама прадстаўляць падапечнага пры заключэнні здзелак або вядзенні судовых спраў паміж падапечным і мужам апекуна і іх блізкімі сваякамі;
12) апякун мае права падаваць іск аб прызнанні несапраўдным шлюбу, заключанага з недзеяздольным (артыкул 46 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і), аб скасаванні шлюбу з недзеяздольным (артыкул 37 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і);
13) штогод не пазней за 1 лютага апякун абавязаны прадстаўляць органу апекі і папячыцельства пісьмовую справаздачу за папярэдні год па кіраванні маёмасцю паўналетняга падапечнага і яе захоўванні (пункт 28 Палажэння аб парадку кіравання маёмасцю падапечных, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26).

Кантроль за дзейнасцю апекуноў прызначаны ажыццяўляць органы апекі і папячыцельства па месцы жыхарства падапечных (артыкул 154 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і). Орган апекі і папячыцельства вызваляе апекуноў, папячыцеляў ад выканання імі сваіх абавязкаў (артыкул 167 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і):
у выпадку прызнання апекуноў, папячыцеляў недзеяздольнымі або абмежавана дзеяздольнымі;
пры ўзнікненні захворванняў, уключаных у пералік захворванняў пры якіх асобы не могуць быць апекунамі і папячыцелямі, які ўстанаўліваецца Міністэрствам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь;
пры змяшчэнні паўналетніх падапечных у адпаведныя ўстановы.
Апякуны, папячыцелі могуць быць вызвалены ад сваіх абавязкаў таксама па іх асабістай просьбе, калі органы апекі і папячыцельства прызнаюць, што гэта просьба выклікана ўважлівымі прычынамі (захворванне апекуна або папячыцеля, змяненне складу сям'і, матэрыяльных умоў, адсутнасць неабходнага кантакту з падапечным, пераезд на пастаяннае жыхарства ў іншую мясцовасць і да т.п.).
У выпадку неналежнага выканання апекуном ускладзеных на яго абавязкаў, у тым ліку пры выкарыстанні ім апекі ў карыслівых мэтах або пры пакіданні падапечнага без нагляду і неабходнай дапамогі, орган апекі на падставе артыкула 168 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і можа адхіліць апекуна ад выканання яго абавязкаў. і прыняць неабходныя меры для прыцягнення вінаватага да адказнасці.
Апека спыняецца ў выпадку вынясення судом рашэння аб прызнанні падапечнага дзеяздольным або смерці падапечнага. Апякун павінен своечасова інфармаваць орган апекі і папячыцельства і прадаставіць пацвярджальныя дакументы.